Vanaf 2026 verandert de fiscale werkelijkheid rond crypto. Niet omdat bitcoin, ethereum of andere cryptoactiva ineens op een totaal andere manier worden belast, maar omdat de Belastingdienst meer informatie krijgt. Door de Europese richtlijn DAC8 moeten cryptodienstverleners vanaf 1 januari 2026 gegevens over klanten en transacties gaan bijhouden. De eerste rapportage aan de Belastingdienst moet uiterlijk 31 januari 2027 worden gedaan.

Voor ondernemers en dga’s die crypto bezitten, is dat een belangrijk signaal. Crypto was jarenlang een onderwerp dat vaak buiten het gewone financiële overzicht viel. Soms stond het op een account bij een exchange, soms in een persoonlijke wallet, soms was het ooit gekocht en daarna vergeten. Maar fiscaal gezien is crypto niet vrijblijvend. Bezit, waardeontwikkeling en transacties kunnen gevolgen hebben voor de aangifte inkomstenbelasting, box 3, de bv of de bredere vermogensplanning.

De Belastingdienst geeft aan dat DAC8 op zichzelf niets verandert aan de fiscale behandeling van crypto. Gegevensuitwisseling betekent dus niet automatisch dat u belasting moet betalen; dat hangt af van uw persoonlijke situatie. Maar de praktische boodschap is duidelijk: crypto komt nadrukkelijker in beeld. En als de Belastingdienst meer informatie krijgt, wordt het belangrijker dat uw eigen administratie klopt.

Waarom dit meer is dan cryptonieuws

Veel ondernemers zien crypto als iets privé. Een belegging naast de onderneming. Iets wat losstaat van de administratie, de jaarrekening of de fiscale positie van de bv. Soms is dat inderdaad zo. Maar privé betekent niet: fiscaal irrelevant.

Crypto kan onderdeel zijn van uw box 3-vermogen. Het kan invloed hebben op uw totale vermogenspositie. Het kan vragen oproepen als u crypto via de bv aanhoudt. En het kan ingewikkeld worden wanneer u in eerdere jaren cryptobezit niet of niet volledig hebt opgegeven.

Er wordt geschat dat een groot deel van de Nederlandse cryptobezitters hun crypto niet opgeeft in de aangifte. Het exacte percentage is moeilijk te controleren, maar de achterliggende praktijk is herkenbaar: crypto staat niet altijd op het netvlies bij het opstellen van de aangifte. Soms omdat de bedragen klein lijken. Soms omdat de waarde sterk schommelt. Soms omdat iemand niet meer precies weet waar de crypto staat. En soms omdat men denkt dat de Belastingdienst er toch geen zicht op heeft.

Die laatste gedachte wordt door DAC8 steeds riskanter.

Wat gaat er worden gerapporteerd?

DAC8 richt zich op cryptodienstverleners en exploitanten van cryptoactivadiensten. Denk aan partijen die namens klanten crypto omwisselen, bijvoorbeeld van euro’s naar crypto, van crypto naar euro’s of van de ene crypto naar de andere. Zij moeten onder meer identificerende gegevens vastleggen, zoals naam, adres, fiscale woonplaats en fiscaal identificatienummer. Daarnaast moeten zij gegevens bijhouden over transacties, soorten crypto, aantallen eenheden, brutobedragen en reële marktwaarden.

Ook moeten cryptodienstverleners de identiteit en fiscale woonplaats van klanten vaststellen via een eigen verklaring. De Belastingdienst geeft aan dat cryptodienstverleners hun klanten moeten informeren over welke gegevens zij aan de Belastingdienst doorgeven.

Voor u als cryptobezitter betekent dit niet dat alle gegevens automatisch goed in uw aangifte terechtkomen. Dat is juist het lastige. U blijft zelf verantwoordelijk voor een juiste aangifte. Tegelijk kan de Belastingdienst de gerapporteerde gegevens achteraf wel gebruiken om aangiften te controleren of risico’s te signaleren.

Met andere woorden: crypto wordt niet noodzakelijk makkelijker, maar wel zichtbaarder.

Persoonlijke wallets zijn geen vrijbrief

Een deel van de cryptobezitters gebruikt persoonlijke wallets of decentrale exchanges. Zulke situaties vallen niet altijd op dezelfde manier binnen de rapportage als centrale platforms. Maar dat betekent niet dat er fiscaal niets speelt.

Vaak is crypto ooit gekocht via een centrale exchange of later weer omgezet naar euro’s via een platform. Juist die momenten kunnen zichtbaar worden. Bovendien blijft het bezit zelf relevant voor de aangifte, ook als het niet op een centrale exchange staat.

Daarom is het verstandig om niet te redeneren vanuit de vraag: “Kan de Belastingdienst dit zien?” De betere vraag is: “Kan ik dit zelf uitleggen en onderbouwen?”

Kunt u laten zien welke crypto u bezit? Weet u waar die staat? Kunt u de waarde per peildatum bepalen? Zijn transacties te reconstrueren? Zijn er opbrengsten uit staking, lending of andere vormen van rendement? En is duidelijk of het bezit privé, zakelijk of via de bv wordt aangehouden?

Als het antwoord op die vragen niet helder is, is dit het moment om orde aan te brengen.

Wat als crypto eerder niet is opgegeven?

Dit is het gevoeligste onderdeel. Heeft u in eerdere jaren crypto gehad en is die niet of niet volledig meegenomen in de aangifte, dan is het verstandig om daar niet mee te wachten tot er vragen komen.

Dat betekent niet automatisch dat sprake is van fraude of een groot fiscaal probleem. Misschien viel u onder het heffingsvrij vermogen. Misschien was de waarde beperkt. Misschien is er sprake van een misverstand of ontbrekende informatie. Maar zodra de Belastingdienst via DAC8 meer zicht krijgt op transacties, kan een verschil tussen de aangifte en de beschikbare gegevens vragen oproepen.

Navordering en boetes kunnen in beeld komen wanneer cryptobezit ten onrechte niet is aangegeven. De exacte gevolgen hangen altijd af van de feiten: de jaren waarover het gaat, de omvang van het vermogen, de vraag of belasting verschuldigd was, de mate van verwijtbaarheid en de vraag of nog vrijwillige verbetering mogelijk is.

Voor ondernemers en dga’s is de belangrijkste les: wacht niet tot het dossier door iemand anders wordt geopend. Breng eerst zelf uw positie in kaart. Dat geeft rust en voorkomt dat u onder tijdsdruk moet reconstrueren wat jaren geleden is gebeurd.

Box 3 en werkelijk rendement: crypto vraagt om vooruitkijken

Naast DAC8 speelt er nog een tweede ontwikkeling: de hervorming van box 3. De officiële consultatie over de Wet werkelijk rendement box 3 laat zien dat het nieuwe stelsel is bedoeld om werkelijk rendement te belasten. Dat rendement bestaat uit directe inkomsten, zoals rente, huur en dividend, maar ook uit waardeontwikkeling van vermogen. In beginsel wordt die waardeontwikkeling jaarlijks belast via een vermogensaanwasbelasting.

Er wordt verwacht dat passief cryptobezit vanaf 2028 onder deze vermogensaanwasbenadering valt. Dat kan grote gevolgen hebben voor cryptobezitters, omdat crypto sterk in waarde kan schommelen. Stel dat een portefeuille vóór het einde van het jaar fors stijgt en daarna weer daalt. Dan kan belastingheffing ontstaan over een waardestijging terwijl de liquiditeit later verdwenen is.

Dat maakt crypto niet alleen een fiscale aangiftevraag, maar ook een liquiditeitsvraag. Kunt u belasting betalen als de waarde stijgt maar u niet verkoopt? Past deze belegging nog binnen uw totale vermogensstructuur? En is het verstandig om crypto privé aan te houden, of moet bij grotere portefeuilles worden onderzocht of een bv-structuur passend kan zijn?

Dat laatste is geen standaardoplossing. Een bv brengt kosten en administratieve verplichtingen met zich mee. Bovendien kan het gecombineerde tarief van vennootschapsbelasting en box 2 hoger uitvallen dan box 3. Of een bv verstandig is, hangt af van de omvang van de portefeuille, de beleggingshorizon, het verwachte rendement, het risicoprofiel, de liquiditeitspositie en uw persoonlijke fiscale situatie.

Juist daarom vraagt dit onderwerp om maatwerk.

Do Your Own Research, ook fiscaal

In de cryptowereld is “DYOR” een bekende waarschuwing: Do Your Own Research. Koop niet zomaar omdat iemand anders enthousiast is, maar onderzoek zelf wat u doet.

Die waarschuwing geldt inmiddels net zo goed fiscaal. Niet alleen onderzoeken waarin u belegt, maar ook hoe uw bezit fiscaal moet worden behandeld. Waar staat uw crypto? Hoe is de waarde onderbouwd? Welke transacties zijn er geweest? Is alles juist verwerkt in de aangifte? En past de gekozen structuur nog bij de regels die eraan komen?

Voor ondernemers is dat extra belangrijk. U bent gewend om risico’s te nemen, maar fiscale onzekerheid is een ander soort risico. Het levert geen rendement op, maar kan wel veel tijd, geld en onrust kosten.

Wat u nu verstandig kunt doen

Het eerste advies is eenvoudig: creëer overzicht. Verzamel gegevens van exchanges, wallets en brokers. Download jaaroverzichten waar mogelijk. Leg vast welke crypto u bezit of hebt bezeten, waar die staat en wat de waarde was op relevante peildata. Kijk ook naar oude accounts die u misschien niet meer actief gebruikt.

Het tweede advies is: maak onderscheid tussen privé en zakelijk. Crypto in privé, crypto binnen de bv en crypto als onderdeel van ondernemingsactiviteiten vragen om verschillende fiscale beoordeling. Vermeng die werelden niet zonder advies.

Het derde advies is: laat eerdere jaren beoordelen als u twijfelt. Zeker als crypto niet is opgegeven, onvolledig is opgegeven of moeilijk te reconstrueren is. Hoe eerder u dit uitzoekt, hoe meer regie u houdt.

Hoe LION kan helpen

Bij LION kijken we niet alleen naar de aangifte, maar naar de financiële positie daarachter. Crypto is daar een goed voorbeeld van. De vraag is niet alleen of een bedrag in box 3 moet worden ingevuld, maar of uw totale positie klopt: administratief, fiscaal en strategisch.

Wij helpen ondernemers en dga’s om overzicht te creëren, risico’s te signaleren en keuzes vooruit te beoordelen. Soms gaat het om een praktische controle van box 3. Soms om herstel van eerdere jaren. Soms om de vraag of privébezit, bv-bezit of een andere structuur beter past. En soms om een bredere analyse van liquiditeit, vermogen en toekomstige belastingdruk.

Zo ontstaat rust door een stevige financiële basis, resultaat door betere keuzes en rendement doordat u vooruitkijkt in plaats van achteraf corrigeert. Heeft u crypto, heeft u die in het verleden gehad of twijfelt u hoe dit fiscaal moet worden behandeld? Dan is dit een goed moment om uw positie scherp in kaart te brengen.

Bronnen:
https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/ondernemers/content/wet-implementatie-eu-richtlijn-gegevensuitwisseling-cryptoactiva 

https://www.nextens.nl/fiscaal-nieuws/cat2/crypto-dac8-en-box-3-do-your-own-research-dyor/?utm_source=Eloqua&utm_medium=email&utm_campaign=NXNEW_20260415_PRIMAIR&utm_content=httpswwwnextensnlfiscaalnieuwscat2cryptodac8enbox3doyourownresearchdyor